به گزارش خبرنگار ایبنا؛ تجارت خارجی فقط با فروش کالا شکل نمیگیرد؛ پشت هر محموله صادراتی یا وارداتی، یک مسیر پرداخت، تسویه، انتقال ارز و تأمین مالی قرار دارد. در شرایطی که تحریمها استفاده ایران از بخشی از شبکه بانکی بینالمللی را محدود کرده، توسعه زیرساختهای پولی به اندازه پیدا کردن بازارهای تازه اهمیت پیدا کرده است.
سفر رئیسکل بانک مرکزی به استانبول را میتوان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ حلقهای از تحرکات چندماههای که هدف آن گسترش روابط پولی با کشورهای منطقه و اقتصادهای مستقل است.
عبدالناصر همتی روز یکشنبه ۲۲ مرداد در رأس هیأتی برای شرکت در اجلاس رؤسای کل بانکهای مرکزی کشورهای اسلامی عازم استانبول شد. وی علاوه بر حضور در اجلاس، دیدارهایی با مقامات کشورهای عضو برای توسعه همکاریهای بانکی و تجاری و بررسی سازوکارهای جدید مبادلات خواهد داشت. سفر استانبول پس از سفرهای امسال رئیسکل بانک مرکزی به پاکستان، قطر، هند و عراق انجام میشود؛ سفرهایی که بخش قابل توجهی از آنها به مسائل پولی، ارزی و تسهیل تجارت اختصاص داشته است.
استانبول، ادامه مسیری که از هند گذشت
با این حال، سفر ترکیه را نباید یک اتفاق منفرد دید. یک ماه قبل، همتی برای شرکت در اجلاس وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی بریکس به هند رفت. در آن نشست، ایران پیشنهاد ایجاد کریدور مالی بریکس، اتصال شبکههای پرداخت ملی و توسعه استفاده از ارزهای ملی را مطرح کرد. موضوع عضویت ایران در بانک توسعه جدید بریکس نیز در همین چارچوب پیگیری شد.
همتی در حاشیه همان نشست با سانجی مالهوترا، رئیس بانک مرکزی هند، نیز درباره توسعه همکاریهای پولی و بانکی، تسهیل مبادلات و استفاده از ظرفیت سازوکارهای چندجانبه گفتوگو کرد.
تحرکات اقتصادی در سطح سیاسی نیز ادامه یافت و مسعود پزشکیان، رئیس جمهور این هفته برای شرکت در اجلاس سران بریکس به دهلینو رفت؛ اجلاسی که یکی از محورهای آن تقویت همکاری اقتصادی میان اعضا و کاهش آسیب تجارت جهانی از اقدامات یکجانبه بوده است.
حضور همزمان اقتصادهای بزرگی مانند چین، هند و روسیه در کنار کشورهای منطقهای از جمله ایران و امارات، ظرفیت بریکس را برای ایجاد مسیرهای تازه همکاری مالی و تجاری افزایش داده است.
دیپلماسی بانکی چه چیزی را میتواند تغییر دهد؟
یک اقتصاد تحریمشده میتواند با متنوعکردن شرکای تجاری، توسعه تسویه با ارزهای ملی، اتصال سامانههای پرداخت، استفاده از سازوکارهای مالی چندجانبه و کاهش وابستگی به تعداد محدودی از کانالهای مالی، هزینه و آسیبپذیری تجارت خارجی خود را کاهش دهد.
تجربه بریکس نیز نشان میدهد بحث اصلی دیگر صرفاً «حذف دلار» نیست. کشورها بیشتر به سمت ایجاد زیرساختهایی حرکت میکنند که پرداخت فرامرزی را با شبکههای ملی، ارزهای محلی و در آینده حتی ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی امکانپذیر کند.
از این منظر، سفرهای اخیر رئیسکل بانک مرکزی از اسلامآباد و دوحه تا جیپور، بغداد و اکنون استانبول را میتوان بخشی از تلاش برای افزودن مسیرهای بیشتر به نقشه مالی تجارت ایران دانست. اهمیت این سیاست زمانی مشخصتر میشود که هر مسیر تازه، وابستگی تجارت ایران را به یک کانال خاص کمتر کند.
در این میان اگر سفر استانبول به همکاریهای عملی بانکی، تسهیل تسویه تجارت و پیوندهای پایدارتر میان شبکههای مالی منجر شود، اهمیتی فراتر از روابط دوجانبه با ترکیه خواهد داشت. موضوع اصلی، ساختن شبکهای متنوعتر از روابط اقتصادی است تا تجارت ایران در شرایط فشار خارجی گزینههای بیشتری برای ادامه فعالیت داشته باشد.
